Hội thảo khoa học quốc gia Pháp luật kinh tế Việt Nam trong kỷ nguyên số và chuyển đổi xanh

Sáng 26/10/2026, tại Hà Nội, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật phối hợp với Đại học Kinh tế Quốc dân tổ chức Hội thảo khoa học quốc gia Pháp luật kinh tế Việt Nam trong kỷ nguyên số và chuyển đổi xanh.

Hội thảo nhằm làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn của pháp luật kinh tế trong kỷ nguyên số và chuyển đổi xanh; đánh giá đúng thực trạng và nhận diện những điểm nghẽn, khoảng trống pháp lý; từ đó, đề xuất định hướng và các giải pháp khả thi hoàn thiện hệ thống pháp luật kinh tế, nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện trong thời gian tới.

GS.TS. Tô Trung Thành, Phó Giám đốc Đại học Kinh tế Quốc dân phát biểu chào mừng Hội thảo.

Hội thảo diễn ra trong bối cảnh sự phát triển của dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, nền tảng số, tài sản số và các mô hình kinh doanh mới đang làm thay đổi căn bản phương thức sản xuất, giao dịch và cạnh tranh. Khi dữ liệu trở thành một nguồn lực cốt lõi; tài sản và giao dịch không còn bó hẹp trong không gian vật lý; còn nền tảng số vừa kiến tạo thị trường, vừa trực tiếp tham gia và chi phối khả năng tiếp cận của các chủ thể khác, đang tạo ra hàng loạt vấn đề mới về quyền tài sản, hợp đồng, cạnh tranh, bảo mật dữ liệu, bảo vệ người tiêu dùng và trách nhiệm pháp lý.

PGS.TS. Vũ Trọng Lâm, Giám đốc - Tổng Biên tập Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật phát biểu đề dẫn Hội thảo.

Phát biểu đề dẫn Hội thảo, PGS.TS. Vũ Trọng Lâm, Giám đốc - Tổng Biên tập Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật nhấn mạnh, quá trình chuyển đổi số và chuyển đổi xanh đang định hình lại cấu trúc của nền kinh tế và đặt ra những yêu cầu mới đối với hệ thống pháp luật. Vấn đề cần quan tâm không chỉ là pháp luật đã có quy định đối với từng lĩnh vực mới hay chưa, mà cần xem xét hệ thống pháp luật kinh tế hiện hành có đủ khả năng thích ứng với sự thay đổi của phương thức tạo ra giá trị, cấu trúc thị trường và các loại nguồn lực mới hay không. Trong bối cảnh mới, hệ thống pháp luật phải giải quyết hài hòa những yêu cầu tưởng chừng đối lập: vừa tạo không gian cho đổi mới, vừa bảo đảm an toàn; vừa khuyến khích các mô hình kinh doanh mới, vừa duy trì cạnh tranh lành mạnh; vừa đẩy mạnh khai thác dữ liệu, vừa bảo vệ quyền của các chủ thể; vừa tạo động lực cho doanh nghiệp chuyển đổi xanh, vừa bảo đảm chi phí chuyển đổi phù hợp với sức chịu đựng của nền kinh tế. Do đó, vấn đề đặt ra không phải là ở lựa chọn giữa “quản lý chặt” hay “nới lỏng quản lý”, mà là thiết lập được phương thức quản trị tương thích với một nền kinh tế biến động nhanh và có tính bất định cao.

Quang cảnh Hội thảo.

Từ thực tiễn phát triển, PGS.TS. Vũ Trọng Lâm cho rằng, mối quan hệ giữa thực tiễn - nhận thức - thể chế - thị trường - tổ chức thực hiện đang vận động ngày càng rõ nét. Thực tiễn kinh tế số và chuyển đổi xanh đặt ra những yêu cầu mới; nhận thức lý luận phải kịp thời khái quát bản chất của sự thay đổi đó; thể chế chuyển hóa nhận thức thành hành lang pháp lý; thị trường điều chỉnh qua hành vi doanh nghiệp và và dòng chảy nguồn lực; năng lực tổ chức thực hiện quyết định hiệu quả cuối cùng của chính sách. Trong mối quan hệ đó, pháp luật kinh tế cần được nhìn nhận không chỉ là một công cụ quản lý, mà còn là một bộ phận của môi trường phát triển. Nhiều nguồn lực mới của nền kinh tế, như: dữ liệu, tài sản trí tuệ, tài sản số, tín chỉ carbon chỉ thực sự tạo ra giá trị khi quyền sở hữu được xác định rõ ràng, có khả năng định giá, giao dịch và lưu chuyển. Điều này đặt ra yêu cầu hoàn thiện pháp luật không dừng lại ở việc quản lý các nguồn lực mới, mà phải tạo điều kiện để hình thành và vận hành các thị trường mới.

Các đại biểu tham luận tại Hội thảo.

Thực tế luôn tồn tại một khoảng cách nhất định giữa quy định pháp luật và thực tiễn thi hành. Trong những lĩnh vực có tốc độ thay đổi nhanh, thủ tục hành chính kéo dài hay sự thiếu thống nhất trong cách hiểu và áp dụng các quy định pháp luật sẽ làm doanh nghiệp làm mất cơ hội kinh doanh và tăng chi phí đầu tư. Do đó, hoàn thiện pháp luật phải đi liền với nâng cao năng lực thực thi và cơ chế phối hợp liên thông của bộ máy hành chính.

Các đồng chí chủ trì điều hành phiên thảo luận tại Hội thảo.

Từ 168 tham luận của các nhà quản lý, nhà khoa học, chuyên gia giảng viên, gửi đến Hội thảo, Ban Tổ chức đã lựa chọn 66 bài viết để in trong Kỷ yếu Hội thảo trên cơ sở kết quả phản biện kín. Các tham luận phân tích các khía cạnh của pháp luật trong môi trường số như giao dịch và hợp đồng điện tử, tài sản số, trí tuệ nhân tạo, bảo vệ dữ liệu cá nhân, an toàn thông tin, cạnh tranh trên môi trường số và quản trị doanh nghiệp số. Nhiều bài viết đi sâu về các vấn đề về pháp luật phục vụ chuyển đổi xanh và phát triển bền vững, bao gồm thị trường tín chỉ carbon, chuyển đổi năng lượng, tài chính xanh, trách nhiệm xã hội của nhà sản xuất, quản lý và sử dụng hiệu quả tài nguyên và các vấn đề pháp lý liên quan đến mục tiêu Net Zero.  

GS.TS. Lê Quốc Hội, Phó Hiệu trưởng Trường Kinh tế và Quản lý công, Đại học Kinh tế Quốc dân phát biểu tổng kết và bế mạc Hội thảo.

Phát biểu tổng kết và bế mạc Hội thảo, GS.TS. Lê Quốc Hội, Phó Hiệu trưởng Trường Kinh tế và Quản lý công, Đại học Kinh tế Quốc dân, nhấn mạnh: Các tham luận và ý kiến trao đổi tại Hội thảo đã cho thấy sự phong phú về hướng tiếp cận và chủ đề nghiên cứu, đồng thời phản ánh chất lượng cao của các công trình. Kết quả của Hội thảo là nguồn tài liệu tham khảo có giá trị, góp phần bổ sung những luận cứ khoa học và thực tiễn cho quá trình xây dựng và hoạch định chính sách, hoàn thiện pháp luật kinh tế Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới, xây dựng nền kinh tế Việt Nam hiện đại, số hóa, xanh, bền vững và thích ứng với những biến chuyển nhanh chóng của thời đại.

Đại biểu dự Hội thảo chụp ảnh lưu niệm.