Trở lại chiến trường xưa qua những trang sách

Mỗi dịp tháng Bảy về, ký ức về những năm tháng chiến tranh lại được đánh thức qua những câu chuyện, nhân chứng, kỷ vật và những trang viết được lưu giữ qua thời gian. Có những chiến trường đã lùi xa, những người lính năm xưa đã trở về với đất mẹ, nhưng qua những trang sách, dấu chân người lính, tiếng gọi đồng đội và những câu chuyện về sự hy sinh vẫn như vang vọng, nhắc nhở thế hệ hôm nay về giá trị của hòa bình và sự tri ân đối với những người đã hiến dâng tuổi xuân cho Tổ quốc.

Trong những năm tháng chiến tranh, những lá thư, những trang nhật ký viết tay đã trở thành “người bạn tri kỷ” của mỗi người chiến sĩ “Bộ đội Cụ Hồ”. Đó là nơi họ gửi gắm tâm tình, nhiệt huyết tuổi trẻ, nỗi nhớ gia đình, người thân; đồng thời thể hiện tinh thần lạc quan, niềm hy vọng và lý tưởng sống cao đẹp của một thế hệ đã làm nên chiến thắng vĩ đại của dân tộc trong thế kỷ XX. Mỗi lá thư trở thành một nhịp cầu nối giữa tiền tuyến với hậu phương, là niềm mong đợi khắc khoải của người chiến sĩ nơi chiến trường và những người cha, người mẹ, người thương nơi quê nhà.

Cuốn sách "Phụ nữ Việt Nam có một thời như thế".

Từ hàng nghìn bức thư được Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam sưu tầm, lưu giữ, Phụ nữ Việt Nam có một thời như thế đưa người đọc trở về với những trang viết riêng tư, đời thường nhưng vô cùng chân thực và xúc động. Trong đó có những bức thư của nữ tướng Nguyễn Thị Định, bà Nguyễn Thị Thập, chị Võ Thị Thắng với “Nụ cười chiến thắng”, liệt sĩ Võ Thị Tần - một trong 10 cô gái thanh niên xung phong huyền thoại đã hy sinh tại Ngã ba Đồng Lộc, Anh hùng, liệt sĩ, bác sĩ Đặng Thùy Trâm; thư của những người trí thức trẻ, những cặp đôi văn nghệ sĩ và cả những người bà, người mẹ, người vợ, y tá, dân quân du kích, thanh niên xung phong.

Mỗi người một hoàn cảnh, một số phận, nhưng qua những trang thư, họ đều hiện lên như những “bông hoa thép”, giàu tình cảm nhưng cũng đầy nghị lực, vượt qua gian khổ bằng niềm tin vào chiến thắng, vào ngày đất nước độc lập, thống nhất. Những trang viết không cầu kỳ, hoa mỹ nhưng chan chứa nỗi nhớ gia đình, những lời động viên và mong ước sum họp. Theo thời gian, những hồi ức, lá thư ấy càng trở nên quý giá, trở thành di sản tinh thần giúp thế hệ hôm nay hiểu hơn về phẩm chất anh hùng của những con người đã dâng hiến tuổi xuân cho đất nước.

Cuốn sách "Những lá thư thời chiến Việt Nam".

Cũng từ những lá thư - những kỷ vật lịch sử của một thời chiến tranh đau thương nhưng oanh liệt, hào hùng - Những lá thư thời chiến Việt Nam do nhà văn, nhà báo Đặng Vương Hưng sưu tầm, biên soạn và giới thiệu mở ra một bức tranh rộng lớn về đời sống tinh thần của con người trong chiến tranh. Những bức thư nhuốm màu thời gian, khói bụi chiến trường được viết trong nhiều hoàn cảnh, từ chiến trường khói lửa, dưới hầm trú ẩn đến những nơi dừng chân dọc đường hành quân. Qua đó, cuộc sống sinh hoạt, học tập, công tác, chiến đấu cùng những tâm tư, tình cảm, sự lạc quan, hy vọng và niềm tin sắt son vào chiến thắng, hòa bình của dân tộc được tái hiện chân thực.

Mỗi bức thư là một câu chuyện riêng, nhưng cùng có một điểm chung ở lý tưởng sống cao đẹp, ở sự hy sinh và cống hiến cho độc lập, tự do của dân tộc. Tình yêu đôi lứa trong những trang thư không tách rời tình yêu quê hương, đất nước, thậm chí đã trở thành một phần của đời sống tinh thần, giúp con người vượt qua những năm tháng khốc liệt của chiến tranh. Dù thời gian đã lùi xa, những lá thư vẫn là những chứng nhân lịch sử sinh động về một thế hệ đã sống, chiến đấu và hy sinh cho những giá trị lớn lao của dân tộc.

Cuốn sách "Trở về trong giấc mơ".

Nếu những tuyển tập thư thời chiến mở ra nhiều tiếng nói, nhiều số phận và những câu chuyện của cả một thế hệ, thì Trở về trong giấc mơ đưa người đọc đến gần hơn với thế giới nội tâm của một người lính trẻ. Cuốn sách được xây dựng từ những trang nhật ký của liệt sĩ Trần Minh Tiến viết trong khoảng thời gian từ tháng 11/1966 đến tháng 3/1968, ghi lại những tháng ngày tập luyện gian nan để chuẩn bị cho cuộc hành quân vượt Trường Sơn vào miền Nam chiến đấu.

Những ngày đeo ba lô nặng, leo núi Tam Đảo, hành quân liên tục, tập đánh trận giả, chịu đựng nắng cháy, mưa rừng và giá rét đã tôi luyện những người lính trước khi bước vào chiến trường. Bên cạnh đó, cuốn nhật ký còn là nơi Trần Minh Tiến gửi gắm nỗi nhớ và tình yêu dành cho Lưu Liên - cô văn công xung kích mà anh yêu thương.

Mối tình trong sáng, thủy chung ấy trở thành mạch cảm xúc xuyên suốt cuốn sách. Giữa khát vọng tình yêu đôi lứa và ý thức dâng hiến tuổi trẻ cho sự nghiệp chống Mỹ, cứu nước, người lính trẻ đã tìm thấy trong tình yêu nguồn sức mạnh để vượt qua thử thách. Xuất bản lần đầu năm 2005, Trở về trong giấc mơ được Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật tái bản lần thứ hai vào năm 2024. Trong lần xuất bản này, Nhà xuất bản bổ sung các mã QR, giúp bạn đọc tiếp cận những bức thư Trần Minh Tiến gửi Lưu Liên. Tuổi xuân của anh mãi mãi dừng lại ở tuổi 23, nhưng những trang nhật ký và những bức thư vẫn tiếp tục kể câu chuyện về tình yêu, lý tưởng và khát vọng cống hiến của một thế hệ.

Cuốn sách "Hồi ức Quảng Trị".

Rời khỏi thế giới riêng tư của những lá thư và trang nhật ký, Hồi ức Quảng Trị lại đưa người đọc đến với một chiến trường khốc liệt - Thành cổ Quảng Trị trong 81 ngày đêm từ ngày 28/6/1972 đến ngày 16/9/1972.

Hai bản nhật ký, hồi ký chiến trường của hai người lính ở hai bên chiến tuyến được tác giả Nguyễn Thụy Kha tuyển chọn, qua đó khắc họa sự tàn khốc của trận chiến trong “mùa hè đỏ lửa” năm 1972. Qua những dòng ghi chép của hai người lính, người đọc có thể đối chiếu, cảm nhận những khác biệt về mục tiêu, lý tưởng, tâm tư và khát vọng của những con người ở hai phía chiến tuyến.

Một bên là những người lính “Bộ đội Cụ Hồ” sống trong gian khổ, thiếu thốn nhưng gắn bó bằng tình yêu thương, tình đồng đội và lý tưởng chiến đấu vì độc lập, tự do, thống nhất Tổ quốc. Ở phía bên kia là người lính thủy quân lục chiến mang nặng những tâm tư, đau đáu về cuộc chiến và chiến đấu vì sự sống còn của chính mình. Qua đó, Thành cổ Quảng Trị hiện lên không chỉ như một địa danh của chiến tranh, mà còn là biểu tượng của sự hy sinh và khát vọng thống nhất non sông. Cuốn sách góp phần tri ân những người lính đã gửi lại tuổi trẻ, xương máu để giành và giữ từng tấc đất của Tổ quốc.

Cuốn sách "Tiếng vọng từ rừng khộp".

Từ Thành cổ Quảng Trị, những trang sách tiếp tục đưa người đọc đến một không gian chiến trường khác - những cánh rừng khộp khô cằn trên đất nước Campuchia. Tiếng vọng từ rừng khộp là tuyển tập 29 truyện ngắn sâu sắc và cảm động của nhà văn - cựu chiến binh Nguyễn Vũ Điền, tái hiện ký ức của ông trong những năm làm lính tình nguyện Việt Nam, thực hiện nhiệm vụ quốc tế trên chiến trường Campuchia từ năm 1978 đến năm 1980.

Giữa nơi đầy nắng lửa, khan hiếm nguồn nước và bệnh tật luôn rình rập, cuộc sống, chiến đấu, sự hy sinh và tình đồng đội của những người lính Việt Nam trong cuộc chiến chống lại tập đoàn diệt chủng Pol Pot hiện lên chân thực, xúc động. Với giọng văn mộc mạc, chân thành, tác giả kể về những địa danh khốc liệt, những trận đánh dữ dội và những khoảnh khắc đời thường giàu tình người - từ ánh mắt tri ân của người dân Khmer đến tình cảm với người mẹ nuôi Khmer hiền hậu.

Bên cạnh những câu chuyện về chiến trường Campuchia, cuốn sách còn có những trang viết về bộ đội xe tăng, đặc công trong Chiến dịch Hồ Chí Minh, góp phần tái hiện mùa xuân thống nhất của dân tộc. Không hào nhoáng, không tô vẽ, Tiếng vọng từ rừng khộp chạm đến người đọc bằng sự chân thực của ký ức và những câu chuyện về tình đồng đội, trách nhiệm, sự hy sinh của người lính.

Mỗi cuốn sách mở ra một cánh cửa khác nhau để trở về lịch sử. Dù được kể bằng thư từ, nhật ký, hồi ký hay truyện ngắn, những trang sách ấy đều gặp nhau ở hình ảnh những con người đã gửi lại tuổi thanh xuân cho Tổ quốc.

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng những lá thư, những trang nhật ký, những hồi ức và những câu chuyện về người lính vẫn còn nguyên sức lay động. Việc những ấn phẩm này tiếp tục được tái bản qua thời gian không chỉ góp phần lưu giữ những giá trị lịch sử, mà còn nối dài hành trình của ký ức đến với bạn đọc hôm nay.

Trong những ngày tháng Bảy, trở lại chiến trường xưa qua những trang sách cũng là một cách để tri ân những người đã ngã xuống, để hiểu rằng phía sau cuộc sống hòa bình hôm nay là biết bao tuổi trẻ đã dừng lại mãi mãi nơi chiến trường. Và từ những câu chuyện được viết bằng ký ức, bằng tình yêu, bằng sự hy sinh, những giá trị về lòng yêu nước, lý tưởng sống, tình đồng đội và khát vọng cống hiến vẫn tiếp tục được trao truyền qua từng thế hệ.