Trong suốt chiều dài lịch sử đấu tranh cách mạng vẻ vang của dân tộc Việt Nam, dưới sự lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc đã được phát huy cao độ, trở thành nhân tố quyết định làm nên những thắng lợi vĩ đại trong sự nghiệp giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Đóng góp vào sự nghiệp chung ấy, có vai trò quan trọng của các nhân sĩ, trí thức yêu nước, những người đã vượt qua ranh giới xuất thân, thành phần để cùng chung sức phụng sự đất nước. Cụ Bùi Bằng Đoàn là một trong những tấm gương tiêu biểu. Cụ Bùi Bằng Đoàn (1889 - 1955), nguyên Trưởng Ban Thường trực Quốc hội nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, là một chí sĩ yêu nước nhiệt thành, một nhà lãnh đạo có uy tín, một công bộc tận tụy của nhân dân.
Xuất thân từ một gia đình khoa bảng, sớm mồ côi cha mẹ nhưng với ý chí tự lực, tự cường, cụ đã nỗ lực vươn lên, thành đạt trên con đường khoa cử và từng đảm nhiệm nhiều chức vụ quan trọng dưới triều Nguyễn. Trước vận mệnh dân tộc, cụ đã lựa chọn con đường gắn bó với cách mạng, một lòng phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân. Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, được Chủ tịch Hồ Chí Minh, Đảng, Nhà nước và nhân dân tin tưởng giao phó nhiều trọng trách, cụ Bùi Bằng Đoàn đã có những đóng góp to lớn trên nhiều lĩnh vực: tham gia Ban Cố vấn của Chủ tịch nước và Ủy ban Nghiên cứu kế hoạch kiến thiết; góp phần sáng lập Hội Liên hiệp quốc dân Việt Nam (Hội Liên Việt); đảm nhiệm cương vị Trưởng Ban Thanh tra đặc biệt của Chính phủ; đại biểu Quốc hội khóa I và giữ cương vị Trưởng Ban Thường trực Quốc hội (nay là Chủ tịch Quốc hội) trong suốt gần 10 năm. Trên mỗi cương vị, cụ luôn thể hiện rõ phẩm chất của một nhà lãnh đạo tận tụy, liêm chính, hết lòng vì nước, vì dân; góp phần quan trọng vào việc xây dựng, củng cố chính quyền cách mạng non trẻ, đồng thời phát huy vai trò của Quốc hội trong sự nghiệp xây dựng Nhà nước mới.
Cuộc đời và sự nghiệp của cụ Bùi Bằng Đoàn gắn liền với những năm tháng đầy khó khăn, thử thách của Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và cuộc kháng chiến trường kỳ chống thực dân Pháp xâm lược. Dù trong hoàn cảnh chiến tranh ác liệt, bệnh tật hiểm nghèo, cụ vẫn nêu cao tinh thần trách nhiệm, kiên trì cống hiến trí tuệ và tâm huyết cho sự nghiệp kháng chiến, kiến quốc. Cuộc đời cụ là tấm gương về lòng yêu nước, sự tận tụy và đức liêm chính; những phẩm chất ấy đã để lại dấu ấn sâu sắc trong lòng cán bộ, đảng viên và nhân dân.
Nhằm tri ân những đóng góp to lớn và cung cấp cho bạn đọc tư liệu nghiên cứu về thân thế, cuộc đời và sự nghiệp của cụ Bùi Bằng Đoàn - người cộng sự gần gũi, thân thiết của Chủ tịch Hồ Chí Minh, người con ưu tú của dân tộc Việt Nam, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật xuất bản cuốn sách Bùi Bằng Đoàn - Tiểu sử, thuộc Chương trình sưu tầm tài liệu, viết tiểu sử các đồng chí lãnh đạo chủ chốt của Đảng và Nhà nước theo Quyết định của Ban Bí thư Trung ương Đảng. Thông qua việc hệ thống hóa tư liệu về cuộc đời và sự nghiệp của cụ, cuốn sách không chỉ ghi nhận những cống hiến của một nhà lãnh đạo tiền bối tiêu biểu, mà còn góp phần giáo dục truyền thống yêu nước, đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, bồi dưỡng lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống cho cán bộ, đảng viên và các tầng lớp nhân dân, đặc biệt là thế hệ trẻ.
