Trong bối cảnh tình hình khu vực và thế giới đang trải qua những biến động sâu sắc, diễn biến nhanh chóng và khó dự báo: cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn ngày càng gay gắt, đan xen giữa hợp tác và đối đầu; các điểm nóng xung đột tiếp tục diễn biến khó lường, trong khi các thách thức phi truyền thống như biến đổi khí hậu, dịch bệnh, an ninh mạng cũng ngày càng phức tạp, tác động trực tiếp đến ổn định kinh tế và an ninh toàn cầu, yêu cầu nâng cao tính tự lực, tự cường và tự chủ chiến lược trở thành xu hướng nổi bật của nhiều quốc gia, đặc biệt là các nước tầm trung. Tự chủ chiến lược không chỉ nhằm giảm thiểu rủi ro phụ thuộc, mà còn tạo dư địa linh hoạt trong hoạch định và triển khai chính sách đối ngoại. Tuy nhiên, cách tiếp cận và mức độ thực thi ở mỗi quốc gia có sự khác biệt, phụ thuộc vào điều kiện phát triển, vị trí địa - chính trị và đặc điểm thể chế.
Đối với Việt Nam, tự chủ chiến lược là quan điểm nhất quán, xuyên suốt trong tư duy và hành động của Đảng và Nhà nước. Tinh thần đó được thể hiện rõ trong nhiều văn kiện, chỉ thị, nghị quyết; các chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 10 năm; chiến lược bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới. Gần đây nhất, trong Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Đảng ta đã đưa ra quan điểm chỉ đạo về việc “thực hiện tự chủ chiến lược phát triển, bảo đảm cao nhất lợi ích quốc gia - dân tộc; lấy phát triển để ổn định, ổn định để thúc đẩy phát triển, nâng cao đời sống Nhân dân, trong đó phát triển kinh tế, xã hội và bảo vệ môi trường là trung tâm; xây dựng Đảng là then chốt; xây dựng, phát triển văn hóa, con người là nền tảng, nguồn lực nội sinh, động lực quan trọng cho sự phát triển nhanh, bền vững của đất nước; tăng cường quốc phòng, an ninh và đẩy mạnh đối ngoại, hội nhập quốc tế là trọng yếu, thường xuyên”.
Nhằm cung cấp cho bạn đọc một cách tiếp cận có hệ thống, toàn diện và cập nhật về vấn đề này, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật xuất bản cuốn sách Tự chủ chiến lược: An ninh và phát triển trong kỷ nguyên mới do TS. Vũ Lê Thái Hoàng làm Chủ biên. Cuốn sách tập trung làm rõ cơ sở lý luận về tự chủ chiến lược, đồng thời phân tích kinh nghiệm của một số quốc gia như: Ấn Độ, Pháp, Thổ Nhĩ Kỳ, Inđônêxia; khảo cứu đánh giá vai trò của các thực thể khu vực như EU và ASEAN. Trên cơ sở đó, các tác giả đưa ra những nhận định so sánh và gợi mở chính sách đối với Việt Nam trong bối cảnh mới.
