Võ Văn Kiệt - Biểu tượng của tình thần hòa hợp và hòa giải dân tộc

Cuốn sách Võ Văn Kiệt - Trí tuệ và sáng tạo đã khắc họa rõ nét chân dung một nhà lãnh đạo tiêu biểu về tư duy và hành động. Không đi theo lối biên niên lịch sử, tác phẩm làm nổi bật trí tuệ, bản lĩnh đổi mới của đồng chí Võ Văn Kiệt, qua đó gợi mở nhiều suy ngẫm có giá trị cho công cuộc xây dựng và phát triển đất nước hôm nay.

Cuốn sách Võ Văn Kiệt - Trí tuệ và sáng tạo được nhà văn Hoàng Lại Giang biên soạn do Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật xuất bản lần đầu năm 2022, nhân kỷ niệm 100 ngày sinh đồng chí Võ Văn Kiệt (23/11/1922 - 23/11/2022) và đạt giải B Giải thưởng sách Quốc gia năm 2024. Trong lần xuất bản năm 2022, cuốn sách được chia làm 3 tập theo từng giai đoạn lịch sử trong cuộc đời, sự nghiệp của đồng chí Võ Văn Kiệt. Ở lần xuất bản năm 2026, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật tổ chức biên tập, chỉnh sửa và gom lại thành một cuốn nhằm giúp bạn đọc dễ dàng tiếp cận trọn vẹn nội dung tác phẩm. Không viết theo lối trình bày lịch sử theo dạng biên niên, Võ Văn Kiệt - Trí tuệ và sáng tạo của nhà văn Hoàng Lại Giang là tác phẩm phác họa chân dung một nhà lãnh đạo qua những lát cắt tiêu biểu về tư duy và hành động. Chính cách tiếp cận này đã tạo nên sức hấp dẫn riêng của tác phẩm, giúp người đọc không chỉ hiểu “ông đã làm gì”, mà quan trọng hơn là “ông đã nghĩ như thế nào” trước những vấn đề lớn của đất nước.

Cuốn sách "Võ Văn Kiệt - Trí tuệ và sáng tạo" đã khắc họa rõ nét chân dung một nhà lãnh đạo tiêu biểu về tư duy và hành động.

Cuốn sách tái hiện hành trình của đồng chí Võ Văn Kiệt từ những năm tháng hoạt động cách mạng gian khó, qua thời kỳ lãnh đạo ở Thành phố Hồ Chí Minh, đến khi đảm nhận trọng trách ở tầm quốc gia. Xuyên suốt cuốn sách là hình ảnh một con người trưởng thành từ thực tiễn, coi trọng trí tuệ, đề cao con người và không ngừng tìm tòi, đổi mới để giải quyết những vấn đề cụ thể của đất nước. Trong bức tranh tổng thể ấy, tinh thần hòa hợp, hòa giải dân tộc không được trình bày như một chủ đề riêng rẽ, mà được lồng ghép, đan xen với những vấn đề khác. Cuốn sách mở ra một góc nhìn về về tinh thần hòa hợp, hòa giải dân tộc của đồng chí Võ Văn Kiệt: hòa giải vì mục đích chung đưa dân tộc tiến về phía trước.

Quan điểm về sự hòa hợp của đồng chí Võ Văn Kiệt bắt nguồn trước hết bằng sự thấu hiểu con người. Lớn lên trong cảnh nghèo khó ở vùng sông nước Nam Bộ, đồng chí Võ Văn Kiệt sớm hiểu thế nào là thân phận con người trong dòng xoáy lịch sử. Chính vì vậy, ông không bao giờ nhìn con người chỉ qua lý lịch hay quá khứ, mà đánh giá qua cách họ sống, làm việc và ứng xử với hiện tại. Đây chính là nền tảng sâu xa của tư duy hòa giải dân tộc - hòa giải để con người được trở về đúng vị trí của mình, có cơ hội đóng góp cho dân, cho nước.

Sau ngày đất nước thống nhất, xã hội Việt Nam đối diện với nhiều khó khăn của thời hậu chiến, trong đó có những khoảng cách tâm lý vô hình giữa bên chiến thắng và bên bại trận. Trong bối cảnh ấy, Võ Văn Kiệt không chọn cách nhấn mạnh sự khác biệt, không nhìn xã hội bằng lăng kính chia cắt “bên này - bên kia”, càng không khoét sâu hận thù. Ông chọn một con đường khó hơn, nhưng nhân văn hơn: tìm kiếm đồng thuận trong đa dạng, tạo điều kiện để những người từng đứng ở những phía khác nhau có thể cùng làm việc vì mục tiêu chung. Những câu chuyện về việc ông đối xử với những người từng ở phía “bên kia”, cách ông sử dụng trí thức, chuyên gia có xuất thân không gắn với cách mạng khi lãnh đạo Thành phố Hồ Chí Minh đã cho thấy rõ tinh thần ấy. Với Võ Văn Kiệt, điều quan trọng không phải người đó từng đứng ở đâu trong quá khứ, mà là họ có thể làm được gì cho hiện tại và tương lai của quê hương, đất nước. Quan điểm này, ở thời điểm đó, không phải lúc nào cũng dễ được chấp nhận, nhưng ông vẫn kiên trì bảo vệ, bởi ông hiểu rằng: không thể xây dựng một xã hội năng động và sáng tạo trên nền tảng của sự nghi kỵ.

Cuốn sách là hành trình trở về với một cuộc đời cách mạng phong phú, sinh động, trải dài gần một thế kỷ và in dấu trên nhiều vùng đất của cả ba miền Bắc - Trung - Nam của đồng chí Võ Văn Kiệt. 

Tinh thần hòa giải dân tộc ở Võ Văn Kiệt còn thể hiện trong cách ông nhìn nhận lịch sử. Ông không phủ nhận những hy sinh to lớn của dân tộc trong chiến tranh, nhưng luôn trăn trở trước nguy cơ lịch sử bị biến thành rào cản cho tương lai. Với ông, điều quan trọng là làm thế nào để những mất mát của quá khứ không tiếp tục chia cắt lòng người trong hiện tại. Quan điểm cởi mở của ông đối với cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài cũng xuất phát từ tinh thần ấy. Đó không phải là sự nhân nhượng, mà là một tầm nhìn dài hạn: dân tộc chỉ thực sự mạnh khi biết quy tụ và trân trọng mọi nguồn lực, dù họ đang ở đâu, xuất phát từ đâu. Do đó, trong các chuyến công du nước ngoài, ông luôn tranh thủ gặp gỡ các Việt kiều, lắng nghe tâm tư, nguyện vọng của họ và kêu gọi họ góp phần xây dựng quê hương.

Với lối viết giàu chất tư liệu nhưng không khô cứng, kết hợp giữa chiều sâu phân tích và những câu chuyện đời thường sinh động, Võ Văn Kiệt - Trí tuệ và sáng tạo không chỉ là một cuốn sách nghiên cứu về một nhân vật lịch sử, mà còn là một tác phẩm gợi mở nhiều suy ngẫm cho công cuộc xây dựng và phát triển đất nước hôm nay. Từ câu chuyện về một con người cụ thể, cuốn sách đặt ra những vấn đề lớn về tư duy lãnh đạo, về cách sử dụng con người, về tinh thần đổi mới và trách nhiệm trước tương lai dân tộc.

Có thể nói, Võ Văn Kiệt - Trí tuệ và sáng tạo là một ấn phẩm có giá trị cả về lý luận và thực tiễn, góp phần làm phong phú thêm kho tàng sách chính trị - lịch sử của nước ta, đồng thời là tài liệu tham khảo hữu ích cho cán bộ, đảng viên, giới nghiên cứu và đông đảo bạn đọc quan tâm đến lịch sử, lãnh đạo và con đường phát triển của Việt Nam trong thời kỳ đổi mới.