Ẩm thực không chỉ là câu chuyện của những món ăn, mà còn là tấm gương phản chiếu sinh động đời sống văn hóa, lịch sử và tâm hồn của mỗi dân tộc.
Việt Nam là quốc gia đa dân tộc, đa vùng sinh thái với 54 dân tộc anh em cùng sinh sống. Mỗi vùng, miền, mỗi tộc người đều sở hữu những nét riêng trong cách lựa chọn nguyên liệu, phương thức chế biến, cách thức thưởng thức và cả triết lý ẩm thực. Từ đồng bằng châu thổ sông Hồng trù phú, miền Trung khắc nghiệt nhưng giàu bản lĩnh, đến Nam Bộ phóng khoáng, trù mật; từ văn hóa ẩm thực của người Kinh đến những nét độc đáo của các dân tộc thiểu số như Tày, Thái, Mông, Ê Đê, Khmer..., tất cả tạo nên một bức tranh ẩm thực đa dạng mà thống nhất, vừa riêng biệt, vừa hòa quyện trong bản sắc chung của dân tộc Việt Nam.
Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, ẩm thực Việt Nam đang đứng trước cả cơ hội và thách thức. Một mặt, nhiều món ăn truyền thống đã và đang vươn ra thế giới, trở thành “đại sứ văn hóa”, góp phần quảng bá hình ảnh đất nước. Mặt khác, sự du nhập mạnh mẽ của các nền ẩm thực ngoại lai cùng với lối sống hiện đại cũng đặt ra nguy cơ mai một những giá trị truyền thống. Chính vì vậy, việc nghiên cứu, bảo tồn và phát huy giá trị ẩm thực gắn với bản sắc vùng và văn hóa tộc người không chỉ mang ý nghĩa học thuật, mà còn có ý nghĩa thực tiễn sâu sắc trong việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc.
Đáp ứng nhu cầu của đông đảo bạn đọc, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật xuất bản cuốn sách Ẩm thực Việt Nam - Bản sắc vùng và bản sắc tộc người của tác giả Vương Xuân Tình.
Cuốn sách tập hợp một số bài viết khảo cứu về ẩm thực Việt Nam từ truyền thống đến hiện đại trên khắp mọi vùng, miền văn hóa của đất nước, có sự đối sánh, soi chiếu với các nền ẩm thực lớn trên thế giới; là kết quả của quá trình nghiên cứu công phu và tâm huyết về ẩm thực Việt gắn với bản sắc tộc người qua hơn 40 năm của tác giả. Cuốn sách không chỉ dừng lại ở việc giới thiệu các món ăn hay đặc sản vùng, miền, mà quan trọng hơn, đã tiếp cận ẩm thực như một hệ giá trị văn hóa. Ẩm thực được đặt trong mối quan hệ hữu cơ với điều kiện tự nhiên, lịch sử cư trú, tín ngưỡng, phong tục tập quán và đời sống xã hội của từng cộng đồng dân tộc. Qua đó, người đọc có thể nhận ra rằng mỗi món ăn không chỉ là sản phẩm vật chất phục vụ nhu cầu sinh tồn, mà còn là “ký ức văn hóa”, là sự kết tinh của tri thức dân gian, là biểu tượng của bản sắc và bản lĩnh con người Việt Nam qua các thời kỳ.
Qua những câu chuyện về nguồn gốc món ăn, sự biến đổi của khẩu vị qua thời gian, hay ảnh hưởng của giao lưu văn hóa trong và ngoài nước đối với ẩm thực Việt Nam… được trình bày một cách sinh động, có cơ sở khoa học, cuốn sách không chỉ hữu ích đối với các nhà nghiên cứu, giảng viên, sinh viên ngành văn hóa, xã hội học, du lịch… và đông đảo bạn đọc quan tâm, mà còn là tài liệu tham khảo có giá trị trong việc xây dựng các sản phẩm du lịch văn hóa, phát triển kinh tế gắn với bảo tồn di sản.
